Psychologium

Wyobraź sobie, że jedziesz samochodem przez miasto. Dojeżdżasz do skrzyżowania i kiedy jesteś jeszcze kilkanaście metrów przed nim, sygnalizacja przełącza się z zielonego światła na pomarańczowe. Jesteś poprawnym kierowcą i masz ochotę zahamować zdecydowanie, tak aby zatrzymać się przed światłem. Już prawie naciskasz pedał hamulca, gdy rzutem oka spoglądasz w lusterko wsteczne i widzisz młodzieńca w bmw, który ?wisi? Ci na ogonie i raczej ma intencję przejechania na żółtym. Zatrzymując się jest całkowicie pewne, że on nie zdąży zareagować i wjedzie na Ciebie. Co robisz? Ja zdecydowałbym się przejechać na żółtym zamiast przyjąć stłuczkę. Choć stróże prawa potrafią ukarać za przejechanie na żółtym, mnie wydaje się to lepszym wyjściem. Oczywiście tylko wtedy, kiedy taka decyzja nie niosłaby ryzyka dla innych użytkowników drogi. W jakim celu przedstawiam ten przykład? Bynajmniej nie po to, aby namawiać do przejeżdżania na żółtym świetle.

Więcej informacji

Świadomość jest w moim odczuciu jednym z najważniejszych pojęć w psychologii. Najkrócej można ją zdefiniować jako stan psychiczny, w którym jednostka zdaje sobie sprawę z istnienia samej siebie i własnych stanów wewnętrznych oraz z istnienia otoczenia i zachodzących w nim zjawisk. Świadomość jest więc posiadaniem dostępu do pewnej wiedzy na temat różnych obiektów i zjawisk. W danym momencie posiadamy określoną ilość tej wiedzy, wynikającą w największej mierze z charakterystyki naszej uważności. Oczywistym jest, że nie sposób posiadać w świadomości wszystkiego, co do nas dotarło. Nasz ?aparat? psychiczny nie ma możliwości utrzymania tak dużej ilości informacji w uwadze, dlatego na bieżąco zbędne informacje są usuwane bądź przesuwane do pamięci. W danej chwili możemy zatem korzystać z określonej ilości informacji na ważny dla nas temat. Jednym z najważniejszych zadań w procesie rozwoju osobowości ale także każdej psychoterapii jest poszerzanie świadomości, a więc zwiększanie dostępu do wiedzy. Może to oznaczać powiększanie wiedzy o własnym stanie psychicznym, o własnych potrzebach, motywach działania, ale także o uwarunkowaniach świata zewnętrznego. Rozwijając świadomość jesteśmy w stanie zwiększać zasób informacji dostępny nam ?tu i teraz?.

Większy wybór

Po co nam poszerzanie świadomości? Większa świadomość może przynieść wiele ważnych korzyści. Mając więcej informacji mamy lepsze możliwości podejmowania decyzji, a następnie działania. Pełniejsza informacja, lepsze rozeznanie dają nam silniejsze oparcie w rzeczywistości takiej, jaką ona jest naprawdę. Jesteśmy wtedy z nią w lepszym kontakcie i dzięki temu możemy swoje decyzje oprzeć na solidniejszych podstawach. Dotyczy to zarówno wiedzy o nas samych, własnych potrzebach, uczuciach i myślach, ale także i wiedzy o świecie zewnętrznym. Dla przykładu, kupując mieszkanie zazwyczaj zwracamy uwagę na bardzo istotne parametry takie jak: metraż, lokalizacja, dojazd, piętro, standard wykończenia. Czy to jednak wystarczy? Być może tak ale może warto zwrócić także uwagę (wprowadzić do świadomości) takie elementy jak ekspozycja względem stron świata (przekłada się to na ilość światła, jakie będziemy mieć w mieszkaniu), plany zagospodarowania przestrzeni (być może unikniemy budowy hipermarketu pod oknem) czy lokalizację najbliższej szkoły (jeśli mamy lub planujemy dzieci). Oczywiście nie warto popadać w skrajność polegającą na nieustannym tworzeniu przeróżnych scenariuszy tego, co może mięć miejsce w bliższej lub dalszej przyszłości. Życie jest w znacznej mierze trudne do przewidzenia. Jednak często spojrzenie głębiej i szerzej, w większym ujęciu, może okazać się zbawienne, tak jak w przykładzie z początku tego posta. I pewnie jak zazwyczaj ? warto we wszystkim odnaleźć złoty środek i zachować zdrowy umiar.

photo credit: shankargallery