Psychologium

Dzień dobry,

Ponieważ na stronie www.psychologium.net zamierzam poruszać różne tematy związane z szeroko rozumianą psychologią, uważam że warto uporządkować kilka podstawowych pojęć. Wydawać się może, że są to sprawy podstawowe, w praktyce okazuje się jednak, że nie zawsze ludzie rozróżniają je właściwie. Często spotykałem się z myleniem nazw specjalistów zawartych w tytule, dlatego chciałbym w pierwszej kolejności omówić kim jest i czym zajmuje się psycholog, psychiatra i psychoterapeuta.  

Psycholog to osoba, która kończy studia akademickie na kierunku psychologia. Najkrótsza definicją psychologii mówi, że jest to nauka o zachowaniu człowieka i zwierząt. Podczas swoich studiów psycholog ma okazję zgłębiać dorobek tej nauki, poznaje zatem najważniejsze koncepcje próbujące wyjaśniać dlaczego ludzie zachowują się w taki lub inny sposób. Szereg przedmiotów takich jak psychologia rozwojowa, poznawcza, psychopatologia dostarcza podstawowych informacji o różnorodności zachowań ludzkich i ich przyczynach. Po skończeniu studiów psycholog pracować może w wielu różnych miejscach. Nas interesowała będzie praca z drugim człowiekiem w zakresie pomocy psychologicznej, np. w poradni lub własnym gabinecie. Czym zatem może zająć się psycholog w ramach pomocy psychologicznej? Przede wszystkim tzw. poradnictwem psychologicznym. Poradnictwo oznacza pomoc psychologiczną z reguły związaną z bieżącym problemem z jakim przychodzi klient lub pacjent. Pomoc taka jest najczęściej ograniczona czasowo od jednego do kilku spotkań. Widać od razu, że rodzaj problemów, które mogą zostać poruszone w takiej formie działalności, lokuje się w grupie nie tych najpoważniejszych. Mogą to więc być problemy dnia codziennego, kłopoty w pracy, nieporozumienia z partnerem. Inne rodzaje interwencji, które może podejmować psycholog to np. zadania diagnozy psychologicznej czy interwencja w sytuacjach kryzysowych.

Może się jednak okazać, że problemy z którymi przyszedł klient mają głębsze i poważniejsze podłoże i wykraczają poza ramy przeciętnych życiowych trudności. Mogą się one pojawiać u klienta z pewną regularnością, powodować znaczne pogorszenie jego funkcjonowania. Istnieje wtedy prawdopodobieństwo, że takie problemy są wynikiem określonych utrwalonych wzorców zachowania, często niezbyt dobrze dopasowanych do warunków w jakich osoba funkcjonuje. W lżejszej postaci może to przyjmować formę określonej struktury charakteru osoby, w bardziej złożonej, określony typ osobowości. Aby poprawić funkcjonowanie takiej osoby konieczna może okazać się zmiana tych niesprzyjających wzorów zachowania. Praca nad taką zmianą przyjmuje najczęściej postać dłuższego oddziaływania i nazywana jest psychoterapią. Długość takiej formy pomocy może być bardzo zróżnicowana i trwać od kilku spotkań nawet do kilku lat. Osobą przeznaczoną to takiej pracy jest psychoterapeuta. Tu właśnie następuje rozróżnienie pomiędzy psychologiem a psychoterapeutą. Psychoterapeutą jest osoba, która ukończy specjalne przeszkolenie w tym kierunku. Podczas takiej nauki osoba poznaje zarówno źródła zaburzeń w funkcjonowaniu osoby ale przede wszystkim metody i sposoby długotrwałego oddziaływania, którego celem jest określona zmiana u wspomaganej osoby. W Polsce takie szkolenie trwa z reguły od 2 do 4 lat i prowadzone jest wyłącznie przez prywatne organizacje, ośrodki i szkoły psychoterapii. Jest to kształcenie całkowicie niezależne od kształcenia akademickiego na uniwersytetach, na kierunku psychologia. Oczywiście często może mieć miejsce sytuacja, że jedna i ta sama osoba ukończy zarówno psychologię jak i szkołę psychoterapii. Będzie miała wtedy de facto dwa zawody – psychologa i psychoterapeuty.

Jednak problemy psychiczne mogą przyjąć jeszcze poważniejszą postać. Nazywane są wtedy zaburzeniami i chorobami psychicznymi. Przykładem mogą być poważne zaburzenia lękowe, schizofrenia. Specjalistą zajmującym się takimi chorobami jest psychiatra. Istotny jest fakt, że psychiatra jest lekarzem, kończy uczelnię medyczną i osiąga specjalizację z psychiatrii. Ma w związku z tym prawo stosowania farmakoterapii czyli wykorzystania leków. Możliwości takiej nie mają zarówno psycholog ani psychoterapeuta.

Jak wynika z powyższego wywodu do pomocy w przypadku niektórych problemów psychicznych wystarczą wyłącznie metody psychologiczne (poradnictwo bądź psychoterapia), w niektórych jednak przypadkach stosowanie leków może okazać się konieczne. Czasami można także stosować połączenie obu form. Przykładem takiego zaburzenia może być depresja. Lżejsze jej formy można z dobrymi rezultatami leczyć psychoterapią, w niektórych jednak jej postaciach farmakoterapia może okazać się konieczna. Niezależnie od stosowania leków warto taką osobę wspierać także oddziaływaniami psychoterapeutycznymi.

Mam nadzieję, że powyższy przekaz ukazuje przejrzysty obraz podstawowych form pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.