Psychologium

Czasami przytrafia mi się następujące zdarzenie: spotykam w towarzystwie nową osobę i po krótkim przedstawieniu pada z mojej strony informacja, że jestem psychologiem. Zapada wtedy na chwilę cisza, po której osoba najczęściej mówi coś w stylu: ‘O, to muszę uważać na to, co mówię’ albo ‘To teraz zaraz mnie przeanalizujesz i będziesz wszystko o mnie wiedział’. Ciekaw jestem ilu innych psychologów spotkało się z takimi reakcjami. Może się podzielicie swoimi doświadczeniami. Ja w każdym razie pamiętam takie reakcje i zastanawiam się za każdym razem nad ich genezą.

Psycholog jako jasnowidz

Czyżby psychologowie mieli pełnić rolę współczesnych jasnowidzów, z tym że nakierowanych na rozszyfrowywanie najgłębszych tajników ludzkiej psychiki? Rzut oka i już wiadomo, kto jaki jest i o co mu chodzi? Albo co zamierza? Wydaje się to przecież nonsensowne… Skąd więc pomysł na posiadanie takich umiejętności? Czyżby to wynik lektur lub filmów o jakiś demonicznych manipulatorach pragnących rozszyfrować i zawładnąć ludzkimi umysłami? A może rezultat szumu medialnego wokół sztuczek stosowanych w koncernach do prania mózgu ich pracowników i klientów? Wszak owszem, często opierają się one na działaniu pewnych mechanizmów psychicznych. A może to wynik złych doświadczeń z kontaktów z psychologami w różnych miejscach, niekoniecznie w poradni? Może zdarzały się nadużycia popełnione przez nieetycznych psychologów, a ich następstwa były na tyle dotkliwe, że zapisały się trwale w pamięci i przekonaniach? Czy takie zdarzenia mogły być podstawą wytworzenia niekorzystnego wizerunku psychologów, tworząc jednocześnie określone stereotypy?

Nie taki wilk straszny…

Czy zatem rzeczywiście jest tak, że każdy psycholog to chodzący rentgen dusz i umysłów? Analizuje każde zachowanie osób, które spotyka? Nie zawaham się powiedzieć, że z pewnością nie jest tak. Istotnie, wiedza psychologiczna daje znaczące możliwości poznania drugiego człowieka, ale… Ale przede wszystkim, po cóż miałby to robić? Tak jak lekarz chirurg ortopeda nie analizuje z pewnością stanu kręgosłupa każdej napotkanej na ulicy osoby, ani mechanik nie marzy o rozgrzebaniu każdego przejeżdżającego samochodu, tak podobnie psycholog nie myśli wyłącznie o tym jak rozgryźć każdą napotkaną, żywą istotę. Czy ktokolwiek chciałby pracować 24 godziny na dobę, każdego dnia?
Oprócz pobudek wynikających z czysto ludzkich własności naszej natury, myślę, że warto też wspomnieć o etyce. Podczas kształcenia psychologów istotny nacisk położony zostaje na położenie solidnych fundamentów etycznego postępowania zawodowego. Obejmuje ono między innymi zasadę minimum interwencji – czyli ingerowania tylko w takim stopniu, w jakim jest to konieczne, oraz podejmowania działań wyłącznie na wniosek i na podstawie zgody pacjenta lub klienta.
Pokusiłbym się zatem o wniosek, iż dobrze przygotowany psycholog w najmniejszym stopniu nie będzie osobą, w towarzystwie której należy być szczególnie ostrożnym.

Czyżbym był idealistą?

photo credit: NTDSK

Dzień dobry,

Ponieważ na stronie www.psychologium.net zamierzam poruszać różne tematy związane z szeroko rozumianą psychologią, uważam że warto uporządkować kilka podstawowych pojęć. Wydawać się może, że są to sprawy podstawowe, w praktyce okazuje się jednak, że nie zawsze ludzie rozróżniają je właściwie. Często spotykałem się z myleniem nazw specjalistów zawartych w tytule, dlatego chciałbym w pierwszej kolejności omówić kim jest i czym zajmuje się psycholog, psychiatra i psychoterapeuta.  

Psycholog to osoba, która kończy studia akademickie na kierunku psychologia. Najkrótsza definicją psychologii mówi, że jest to nauka o zachowaniu człowieka i zwierząt. Podczas swoich studiów psycholog ma okazję zgłębiać dorobek tej nauki, poznaje zatem najważniejsze koncepcje próbujące wyjaśniać dlaczego ludzie zachowują się w taki lub inny sposób. Szereg przedmiotów takich jak psychologia rozwojowa, poznawcza, psychopatologia dostarcza podstawowych informacji o różnorodności zachowań ludzkich i ich przyczynach. Po skończeniu studiów psycholog pracować może w wielu różnych miejscach. Nas interesowała będzie praca z drugim człowiekiem w zakresie pomocy psychologicznej, np. w poradni lub własnym gabinecie. Czym zatem może zająć się psycholog w ramach pomocy psychologicznej? Przede wszystkim tzw. poradnictwem psychologicznym. Poradnictwo oznacza pomoc psychologiczną z reguły związaną z bieżącym problemem z jakim przychodzi klient lub pacjent. Pomoc taka jest najczęściej ograniczona czasowo od jednego do kilku spotkań. Widać od razu, że rodzaj problemów, które mogą zostać poruszone w takiej formie działalności, lokuje się w grupie nie tych najpoważniejszych. Mogą to więc być problemy dnia codziennego, kłopoty w pracy, nieporozumienia z partnerem. Inne rodzaje interwencji, które może podejmować psycholog to np. zadania diagnozy psychologicznej czy interwencja w sytuacjach kryzysowych.

Może się jednak okazać, że problemy z którymi przyszedł klient mają głębsze i poważniejsze podłoże i wykraczają poza ramy przeciętnych życiowych trudności. Mogą się one pojawiać u klienta z pewną regularnością, powodować znaczne pogorszenie jego funkcjonowania. Istnieje wtedy prawdopodobieństwo, że takie problemy są wynikiem określonych utrwalonych wzorców zachowania, często niezbyt dobrze dopasowanych do warunków w jakich osoba funkcjonuje. W lżejszej postaci może to przyjmować formę określonej struktury charakteru osoby, w bardziej złożonej, określony typ osobowości. Aby poprawić funkcjonowanie takiej osoby konieczna może okazać się zmiana tych niesprzyjających wzorów zachowania. Praca nad taką zmianą przyjmuje najczęściej postać dłuższego oddziaływania i nazywana jest psychoterapią. Długość takiej formy pomocy może być bardzo zróżnicowana i trwać od kilku spotkań nawet do kilku lat. Osobą przeznaczoną to takiej pracy jest psychoterapeuta. Tu właśnie następuje rozróżnienie pomiędzy psychologiem a psychoterapeutą. Psychoterapeutą jest osoba, która ukończy specjalne przeszkolenie w tym kierunku. Podczas takiej nauki osoba poznaje zarówno źródła zaburzeń w funkcjonowaniu osoby ale przede wszystkim metody i sposoby długotrwałego oddziaływania, którego celem jest określona zmiana u wspomaganej osoby. W Polsce takie szkolenie trwa z reguły od 2 do 4 lat i prowadzone jest wyłącznie przez prywatne organizacje, ośrodki i szkoły psychoterapii. Jest to kształcenie całkowicie niezależne od kształcenia akademickiego na uniwersytetach, na kierunku psychologia. Oczywiście często może mieć miejsce sytuacja, że jedna i ta sama osoba ukończy zarówno psychologię jak i szkołę psychoterapii. Będzie miała wtedy de facto dwa zawody – psychologa i psychoterapeuty.

Jednak problemy psychiczne mogą przyjąć jeszcze poważniejszą postać. Nazywane są wtedy zaburzeniami i chorobami psychicznymi. Przykładem mogą być poważne zaburzenia lękowe, schizofrenia. Specjalistą zajmującym się takimi chorobami jest psychiatra. Istotny jest fakt, że psychiatra jest lekarzem, kończy uczelnię medyczną i osiąga specjalizację z psychiatrii. Ma w związku z tym prawo stosowania farmakoterapii czyli wykorzystania leków. Możliwości takiej nie mają zarówno psycholog ani psychoterapeuta.

Jak wynika z powyższego wywodu do pomocy w przypadku niektórych problemów psychicznych wystarczą wyłącznie metody psychologiczne (poradnictwo bądź psychoterapia), w niektórych jednak przypadkach stosowanie leków może okazać się konieczne. Czasami można także stosować połączenie obu form. Przykładem takiego zaburzenia może być depresja. Lżejsze jej formy można z dobrymi rezultatami leczyć psychoterapią, w niektórych jednak jej postaciach farmakoterapia może okazać się konieczna. Niezależnie od stosowania leków warto taką osobę wspierać także oddziaływaniami psychoterapeutycznymi.

Mam nadzieję, że powyższy przekaz ukazuje przejrzysty obraz podstawowych form pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.

Jest już chyba tradycją, że zakładając nowy blog czy też stronę internetową należy napisać w pierwszym tekście jaki jest jej cel i przeznaczenie. Ponieważ jest to pierwsza tego typu moja działalność w wirtualnym świecie – i ja tak uczynię.

O czym zatem będzie na stronie www.psychologium.net? Nazwa wskazuje na związki z psychologią i takie skojarzenie będzie jak najbardziej słuszne. W moim zamierzeniu chciałbym stworzyć profesjonalną platformę dotyczącą szeroko rozumianej psychologii. Chciałbym aby było to miejsce gdzie będą mogli spotkać się wszyscy pasjonaci psychologii; zajmujący się nią amatorsko ale także i profesjonaliści. Marzę o miejscu, w którym będzie można znaleźć sprawdzone informacje, oryginalne poglądy, interesująco podyskutować być może także znaleźć informację gdzie szukać pomocy psychologicznej.
Zdecydowanie nie zamierzam zapychać mojego portalu suchymi informacjami dostępnymi w różnego rodzaju zbiorach takich jak Wikipedia, a przede wszystkim w fachowych książkach. Powielanie i przepisywanie tej zawartości mija się moim zdaniem z celem. Jednak nie odżegnuję się całkowicie od uporządkowanej wiedzy teoretycznej. Wprost przeciwnie – wszędzie tam, gdzie będzie to potrzebne, wskazane lub wynikało z toku wywodu, aktualna wiedza psychologiczna będzie obecna.
Chciałbym jednak aby portal był przede wszystkim miejscem wymiany oryginalnych poglądów i otwartych dyskusji.
Będąc samemu psychologiem, nieustannie zgłębiam niezwykłe, fascynujące meandry nauki o zachowaniu człowieka. Ta niekończąca się droga poznawania skutkuje pojawianiem się wielu pytań i różnych, myślowych inspiracji. Chciałbym dzielić się nimi po to, aby móc poznać poglądy innych osób, dzięki temu uczyć się dalej a być może kiedyś przyczynić do rozwoju psychologii.

Czy przyjmiesz moje zaproszenie do wspólnego podążania ścieżkami wytyczanymi przez Freuda, Skinnera, Maslowa, Rogersa i innych?

Serdecznie zapraszam.

photo credit: DMC43